Seminar over ethiek in Klooster Wittem

 

Wat betekent ethiek in een postmoderne wereld?


Terugblik op het seminar met prof. dr. Martin McKeever C.Ss.R.

 

door Eric Corsius

 

We leven in een wereld die als ‘postmodern’ wordt gekenschetst en we doen in deze wereld aan ethiek – of we ons daarvan nu voortdurend bewust zijn of niet. Als we dus de hierboven in de titel geformuleerde vraag stellen, dompelen we ons bewust onder in een situatie waarin we ons altijd al bevinden. We gaan ‘in medias res’.

 

Met deze constatering begon P. Martin McKeever, professor aan de Academia Alfonsiana in Rome, het seminar op 5 maart in Klooster Wittem. Op zijn eigen, interactieve wijze exploreerde hij met de aanwezigen – voornamelijk jonge vrouwen en mannen uit Bonn, verbonden met het CoJoBo of Redemptorists Volunteering Ministries – het terrein. Wat betekent het begrip ‘postmoderniteit’? Uit de levendige gedachtewisseling van de deelnemers kwamen o.a. de volgende kenmerken naar voren: veelvormigheid van inzichten, uitzichten en mogelijkheden, versnelling van het levenstempo, nihilisme, argwaan tegen de instituties en tradities uit de ‘premoderniteit’ (bijv. waarheid, religie, kerk) maar ook tegen de verworvenheden van de moderniteit (bijv. vooruitgang en vrijheid).

 

Ethisch relevant is dat wij postmoderne mensen onze identiteit, ons zelf, meer dan ooit zelf moeten opbouwen – en dat daarvoor minder dan ooit handvatten worden aangereikt. Er zijn bijvoorbeeld geen boven kritiek verheven, breed gedeelde ‘canonieke teksten’ meer, waaraan wij ons onbekommerd kunnen vasthouden, zoals de Bijbel of de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens). Beter gezegd: buiten deze teksten is er een veelheid aan min of meer uitdrukkelijke en bewuste ‘teksten’, o.a. in de popcultuur. Hoe kunnen wij nog de weg vinden in en eventuele met behulp van dit rijke aanbod? Hoe bouwen we aan de hand van deze veelheid een identiteit die ook leidend kan zijn bij onze morele oordelen en beslissingen? Deze vraag heeft niet alleen betrekking op beslissingen in het privéleven van alledag, maar ook op de kwesties in het openbare leven. Wij zijn immers ‘politieke dieren’. Waarop oriënteren we ons dan, temeer omdat de moderne ideologieën en ‘ismes’, die zo lang houvast boden, zijn weggevallen?

 

Juist in onze postmoderne situaties is het van belang, dat we ons op een nieuwe manier kunnen verhouden tot de ‘canonieke teksten’. Daarbij wordt van ons geëist dat we iedere keer weer de hermeneutische beweging maken: de beweging waarin we ons vanuit onze eigen leefwereld verplaatsen in de leefwereld van de teksten (bijv. een psalm of een profetische tekst). Wat zegt zo’n tekst in dat geval? Wat kunnen we dan op ethisch gebied eruit destilleren? Het steeds opnieuw hernemen van deze beweging, waarin wij de teksten lezen en ons door de tekst laten lezen, vormt en transformeert ons, maakt ons tot christenen. En zo vormt zich in ons een ‘habitus’, een deugd – waardoor we zijn opgewassen tegen de turbulenties van onze postmoderne tijd.

 

Geplaatst op: 2016-03-05


Meer nieuws