OLV van Altijddurende Bijstand

 
Het verhaal van de restauratie van de IKOON van Onze Lieve Vrouw van Atijddurende Bijstand en de Nieuwe Vormgeving van het Schrijn.

De oorspronkelijke ikoon van Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand is in het eerste half jaar van 1994 gerestaureerd door experts van het Vaticaans Museum. Ook het priesterkoor van onze kerk van Sant'Alfonso is te zelfder tijd gerenoveerd. Meer gegevens hierover op de volgende bladzijden. Hoewel mensen die tot uitstellen geneigd zijn hun achterstand verontschuldigen met het gezegde dat Rome niet op één dag gebouwd is, moet hier toch worden vastgesteld dat de restauratie van de icoon in snel tempo is verricht. De werkzaamheden begonnen aanvang 1994, en reeds op 10 juni kon p. Antonio Marazzo, de generale postulator van de Congregatie die verantwoordelijk was voor de restauratie van icoon en schrijn, aan de communiteit van Rome meedelen dat het karwei zo goed als voltooid was. Niet alleen de icoon is gerestaureerd, maar ook het hoogaltaar en het schrijn. De icoon in oosterse stijl behoort tot de icoonfamilie van 'O.L.Vrouw van de Passie', en wordt naar artistieke stijl toegeschreven aan de school van Creta, terwijl de schilder onbekend is. Volgens een traditie zou een koopman van Creta deze naar Rome hebben meegebracht aan het einde van de 15de eeuw. Drie eeuwen lang werd de icoon vereerd in de augustijnerkerk van St. Matteus aan de Via Merulana. Deze kerk lag maar enkele huizenblokken verwijderd van de plaats waar Sant'Alfonso nu gelegen is. Toen die kerk in 1798 door de troepen van Napoleon in puin gelegd was, leek de icoon verdwenen en bleef zij ongeveer 70 jaar vergeten.

 

"MAAK HAAR BEKEND"...
Toen de Redemptoristen in 1855 de Villa Caserta kochten van de familie Gaetani voor hun generalaat in Rome, wist niemand dat de eigendom ook de plek van de oude San Matteo omvatte. In 1863 preekte p. Blosi SJ, een bekende predikant, over een afbeelding van OLVrouw die 'bekend was als de Madonna van San Matteo, of beter als de Madonna van Altijddurende Bijstand'. Later vond de chronist van de redemptoristencommuniteit historische verwijzingen naar de oude San Matteo en naar het feit dat de kerk bevatte 'een oude afbeelding van de Moeder Gods, zeer vereerd en beroemd door haar wonderen'. Toen herinnerde zich een jonge redemptorist, p. Michael Marchi, dat hem als misdienaar door de augustijnerbroeder Augustine Orsetti was verteld, dat het schilderij in hun huiskapel in Santa Maria in Posterula, nabij het Vaticaan, hetzelfde was dat vereerd werd in de oude San Matteo. Op last van paus Pius IX werd de icoon overgebracht van de kapel van de augustijnen naar de kerk van Sant'Alfonso om opnieuw ter publieke verering te worden uitgesteld in een kerk tussen Maria Maggiore en St. Jan van Lateranen. Na restauratie door de Poolse schilder Leopold Nowotny werd de icoon in de kerk geplaatst op 26 april 1866. Kort daarna, op 5 mei, bezocht paus Pius IX onze kerk om de icoon te vereren die sindsdien op dezelfde plaats is gebleven, ook na de huidige restauratie. Volgens de traditie heeft paus Pius IX tot onze Generaal gezegd: "Zorg ervoor, dat OLVrouw van Altijddurende Bijstand bekend en vereerd wordt over heel de wereld."

 

Interieur van de kerkDE MEEST BEKENDE MARIA-ICOON TER WERELD
In de honderd jaar na de ontvangst van OLVrouw van Altijddurende Bijstand maakte de congregatie van de Redemptoristen een expansie zonder weerga door over alle continenten. Overal verspreidden zij deze icoon, zodat zij thans de meest bekende Maria-icoon ter wereld is. Ofschoon er soms sprake is van OLVrouw van A.B. van de Redemptoristen, wordt zij niet exclusief met ons geïdentificeerd, en wordt de devotie tot haar ook actief door anderen gepropageerd.

 

WAAROM DEZE RESTAURATIE?
In Communicationes 92 van juni 1992 schreven we: 'Toen op 12 oktober 1990 de icoon uit de schrijn genomen werd om te worden gefotografeerd bleek, dat zowel de schildering als het paneel in ernstige staat van verval verkeerde.' In een brief van 27 juni 1992 deed p. Generaal Juan Lasso de la Vega aan alle provincies CssR de suggestie tot fondsvorming voor deze restauratie en voor een nieuwe schrijn in onze kerk. Hij voegde eraan toe: 'We hopen dat dit project ook zal leiden tot een vernieuwing van de devotie tot onze Moeder van Altijddurende Bijstand.' DE RESTAURATIE. Vóór de huidige werkzaamheden werd de icoon onderzocht in het wetenschappelijk onderzoekslaboratorium van het Vaticaan met de modernste methoden van analyse: röntgenstralen, infra-rood, carbon-14 enz. Het werk werd toevertrouwd aan prof. Maurizio de Luca, chef-restaurateur van het Vaticaans Museum. Bij de restauratie zijn de scheuren in het hout weggewerkt en de spijkergaten gestopt. Maar het is een herstel-restauratie in die zin dat er niet gepoogd is de beeltenis te moderniseren of de kleuren te veranderen. Enkele experts die niet hebben deelgenomen aan de restauratie hebben het afgesloten werk onderzocht en goedgekeurd.

 

HOE OUD IS DE ICOON?
Het resultaat van de carbon-14 analyse lijkt het hout van deze icoon te dateren tussen de 14de en de 15de eeuw (1325 - 1480), en dus ouder dan vroeger werd aangenomen. Van de andere kant neigt de kunsthistorische analyse ertoe de icoon op een later tijdstip te stellen, rond de 18de eeuw. Zij wordt toegeschreven aan de school van Creta die, van oorsprong oosters, onder Italiaanse invloed was gekomen doordat Creta een tijdlang onder Venetiaans bestuur stond. Terwijl traditionele oosterse iconen hun heiligen niet in realistische vormen wilden afbeelden, wilde de Italiaanse renaissance hen zoveel mogelijk 'vermenselijken'. Dus hebben we hier een icoon van oorspronkelijk oosterse compositie met een toets van Italiaanse invloed, vooral wat betreft de gezichten: een gelukkig samenspel van oost en west dat het universeel appèl zou kunnen helpen verklaren. Hoe dus drie schijnbaar tegenstrijdige factoren te verzoenen: de datering van het hout in de 14de-15de eeuw; de documenten die de traditie citeren dat het van Creta naar Rome werd gebracht in 1499; en de kunsthistorische analyse die ertoe overhelt om de icoon tot de 18de eeuw te rekenen? Het is mogelijk dat we hier een unieke copie hebben uit de 18de eeuw van een veel vereerde icoon stammend uit de 14de eeuw. Maar vreemd genoeg toont de analyse geen oudere onderlaag, zoals eerder vermoed. Dit heeft geleid tot de theorie dat, toen de kleuren van het origineel begonnen af te zwakken en het hout krom te trekken, er uit eerbied voor het origineel besloten is om het te copiëren aan de achterzijde van hetzelfde hout. Zo is wat we nu voor de 'originele' icoon houden, waarschijnlijk de unieke copie van een veel oudere icoon, op hetzelfde hout gecopieerd. Al deze wetenschappelijke en kunsthistorische analyses openen een nieuw veld van onderzoek naar de icoon van onze Moeder van Altijddurende Bijstand. De laatste iconografische studie is die van p. Fabriciano Ferrero in zijn boek: 'Santa Maria del Perpetuo Socorro', un icono de la Santa Madre de Dios, 'Virgen de la Pasion' con el Presagio de la Pasion gloriosa de Cristo, PS Editorial, Covarrubias 19, 28010 Madrid, 1994 (cfr. Informationes nr. 43, mei 1994).

 

VERNIEUWING VAN DE DEVOTIE
Wat de devotie betreft, verandert er met deze ontdekkingen niets. Dit is de icoon, door paus Pius IX aan de redemptoristen toevertrouwd en vereerd over heel de wereld. Paus Johannes Paulus II, de tweede paus die onze kerk bezocht, spoorde op 30 ,juni 1991 de redemptoristen en de gelovigen aan hun devotie tot deze icoon te vernieuwen, en bij besloot zijn toespraak in de kerk met deze woorden: "Zoals het Jezuskind op deze vereerde icoon willen ook wij uw rechterhand vasthouden. U mist noch de kracht noch de goedheid om ons te helpen in iedere nood. Dit is uw uur. Kom dus ons te hulp en wees voor allen een toevlucht en een hoop! Amen. "

 

BIJ ONS
Toen paus Johannes Paulus II bij de redemptoristen was in hun recreatiezaal, sprak hij voor de vuist weg over zijn eigen persoonlijke devotie voor deze icoon: "Nu moet ik terug naar mijn jonge jaren toen ik onder de oorlog en de nazi-bezetting van Krakov in een fabriek werkte. Vaak na de nachtschicht, als ik naar huis ging, bezocht ik uw kerk in Krakov, waar een icoon is van de Moeder van Bijstand. Ik ging daar vaak heen. En niet alleen omdat het op mijn weg lag, maar omdat het een plaats van devotie was en de icoon zo mooi. Dit is mij heel mijn leven in herinnering gebleven. Door vandaag hier te komen ben ik naar het verleden, naar de dagen van mijn jeugd teruggekeerd. En daarvoor wil ik de Moeder van Bijstand danken die zich voor mij steeds een 'altijddurende bijstand' heeft betoond op moeilijke, héél moeilijke momenten. "

 

PLECHTIGE INWIJDING
Op 27 juni 1995 werd de gerestaureerde icoon en de vernieuwde schrijn plechtig ingezegend door Z.Em. Joseph kardinaal Bevilacqua, aartsbisschop van Philadelphia, aan wie onze kerk als titelkerk in Rome is toegewezen.

 

 

REPRODUCTIES
Copieën van de foto's zijn verkrijgbaar in posterformaat (20x25 cm) à US$ 2 exclusief porto. Van de vernieuwde icoon en het altaar zijn ook briefkaarten verkrijgbaar via CssR Communicationes.

Bron: C.Ss.R. COMMUNICATIONES (Sant'Alfonso Roma nr. 113 maart 1995)

 

 Secretariaat :
O.L.Vr. v. Altijddurende Bijstand

Veerstraat 49
5831 JM Boxmeer
Tel. 0485 - 56 59 85 Fax. 0485 -56 59 70


 

En hier een Engelstalige video van de generaal overste over OLV van Altijddurende Bijstand.